Nadchodzące wakacje to czas beztroski i błogiego lenistwa. Jedni wolą odpoczywać zwiedzając lub leżąc na plaży przyciągając promienie słoneczne. Inni preferują bardziej aktywny wypoczynek i całe dnie spędzają na uprawianiu sportów. Te jednak, poza dobrą zabawą i przyjemnością niosą także pewne niebezpieczeństwa.
Grając w piłkę nożną lub siatkówkę plażową, czy jeżdżąc na rowerze nie trudno o uraz, który będzie wymagał fachowej pomocy.
Zanim ta przybędzie należy zająć się poszkodowanym opatrując jego rany lub stabilizując złamane kończyny.
Złamanie – to całkowite lub częściowe zniszczenie ciągłości kostnej, jak też zerwanie okostnej, krwawienie, zastój krwi żylnej i limfy, uszkodzenie sąsiadujących stawów i mięśni oraz zaburzenie ich równowagi fizjologicznej. To siła traumatyczna przekraczająca granicę wytrzymałości kości.
Wszystkie kości mogą ulec złamaniu, ale najbardziej narażone są tzw. kości długie, np.: kość udowa, piszczelowa, strzałkowa, promieniowa, ramienna i łokciowa.
Klasyfikujemy złamania ze względu na kontakt między złamaniem a otaczającym środowiskiem:
• Zamknięte – struktura kostna jest zniszczona, ale bez uszkadzania skóry,
• Otwarte – złamaniu towarzyszy rana, a fragmenty kości uszkadzają skórę.
Podzielone przez zwichnięcie:
- bez przemieszczenia, nie ma przemieszczenia odłamków (pęknięcie „zielonej gałązki”),
- z przemieszczeniem – odłamy kostne są względem siebie przesunięte (przemieszczone).
Typowe objawy złamania to:
• odkształcenie w miejscu kontuzji,
• patologiczne ułożenie kończyny,
• tarcie odłamów kostnych,
• otwarta rana, z fragmentami kości widocznymi na zewnątrz,
• patologiczna ruchomość lub brak ruchomości,
• narastający obrzęk,
• zasinienie,
• samoistny ból, ból uciskowy, ból przy próbach ruchu (często o znacznym nasileniu).
Pierwsza pomoc przy złamaniu:
• ocenić ogólny stan poszkodowanego,
• znaleźć i odsłonić ranny obszar (jeśli to możliwe),
• działanie przeciwbólowe i przeciwobrzękowe,
• zabezpieczyć otwarte złamanie sterylnym (jałowym) opatrunkiem ochronnym (nie odprowadzać wystających elementów kostnych do rany) bądź opatrunkiem uciskowym kiedy mamy do czynienia z krwawieniem,
• unieruchomić konkretną okolicę ciała zgodnie z zasadą Potta,
• nie należy zmieniać pozycji złamanej kończyny,
• zadbać o spokój i komfort termiczny osoby, która uległa urazowi,
• rozważyć zwrócenie się o pomoc medyczną i bacznie obserwować poszkodowanego,
Po stwierdzeniu urazu natychmiast należy wykonać następujące czynności:
• usuń wszystkie elementy takie jak buty, zegarek, biżuterię, które mogą zmniejszyć krążenie krwi w kończynach wraz ze wzrostem obrzęku,
• jeśli nie jest możliwe użycie sprzętu medycznego jak szyna Kramera, czy bandaża do unieruchomienia kończyny w fizjologicznej pozycji należy zastosować dostępne na miejscu zdarzenia przedmioty (twarde przedmioty) takie jak: patyki, deski, złożone koce, czy ubrania, które dopasowują się do kształtu ciała. Dodatkowo zaleca się ustabilizowanie bocznych powierzchni kończyny, aby zapobiec jej przesuwaniu się na boki,
• dostosuj mocowanie złamanej kończyny tak, aby obejmowało stawy powyżej i poniżej miejsca złamania (zasada Potta),
• należy przybandażować (przymocować) przedmiot do uszkodzonej kończyny od dystalnego końca do bliższego końca,
• wykonaj anatomiczne unieruchomienie, łącząc uszkodzone części ciała z częściami zdrowymi. Kończyny górne są przymocowane do tułowia, a kończyny dolne do siebie. Jeśli jest to palec, połącz złamany palec ze zdrowym palcem.
• badać na urazowej kończynie tętno, jego brak to sygnał do jak najszybszego transportu poszkodowanego do szpitala.
Symptomy, które towarzyszą złamaniom, zwichnięciom czy skręceniom są bardzo podobne. Z reguły na pierwszy rzut oka trudno stwierdzić jaki to typ urazu, czy mamy do czynienia ze złamaniem, zwichnięciem, a może skręceniem.
Bez konsultacji lekarskiej i dodatkowych badań w postaci m.in. zdjęcia rentgenowskiego (RTG) na miejscu zdarzenia bardzo trudno określić stan kości. Dlatego udzielając pierwszej pomocy, nie należy różnicować obrażeń, tylko wszystkie traktować jak potencjalne złamanie.
