Wielu z nas doświadczyło w swoim życiu omdlenia. Nagłe uczucie gorąca pełzającego po całym ciele, szum w głowie, mroczki przed oczami i finalnie zaskakująca „pobudka” na podłodze, choć przed chwilą staliśmy.
Nigdy nie lekceważ nawet jednorazowego omdlenia. Utrata przytomności może być ważnym sygnałem toczącej się w organizmie choroby. Omdlenia mogą być spowodowane stresem, niskim ciśnieniem, a także chorobami serca, np. arytmią.
Omdlenie jest jedną z form utraty świadomości, dlatego łatwo ją pomylić z innymi zaburzeniami przebiegającymi z utratą przytomności, np. napadem padaczkowym, czy udarem.
Omdlenie to z medycznego punktu widzenia przejściowa, krótkotrwała, odwracalna i samoustępująca utrata przytomności, wynikająca z uogólnionego zaburzenia perfuzji mózgu i przebiegająca z utratą napięcia mięśni podtrzymujących równowagę.
Co najmniej 3,5 miliona Europejczyków doświadcza omdleń każdego roku. U ponad jednej trzeciej osób, u której wystąpiły omdlenia, pozostają one niewyjaśnione i nie zostaje postawiona odpowiednia diagnoza.
Najczęściej występują omdlenia odruchowe, zwłaszcza u osób młodych. Są to stosunkowo łagodne omdlenia, występujące w powiązaniu z bodźcami. Ryzyko omdleń gwałtownie wzrasta u osób powyżej 70. roku życia. Osoby te często doświadczają omdlenia chwilę przed upadkiem. Omdlenie wówczas może być błędnie odczytanie jako skutek, a nie przyczyna. Jedynie niewielki odsetek osób z omdleniami poszukuje pomocy lekarskiej.
Możemy wyróżnić kilka rodzajów omdleń:
1. Omdlenia odruchowe, neurogenne. Polegają one na tym, że serce tylko przez chwilę nie dostarcza do mózgu odpowiedniej porcji krwi. Przyczyną nie jest choroba serca, ale niewłaściwe przekazanie impulsu przez łuk odruchowy, który jest częścią układu nerwowego.
2. Omdlenia kardiogenne są drugim co do częstotliwości występowania typem omdleń i najczęściej są spowodowane arytmią (zaburzeniami rytmu serca) oraz zmniejszeniem pojemności minutowej serca i przepływu krwi do mózgu.
3. Hipotensja ortostatyczna, czasami nazywana niedociśnieniem ortostatycznym. W przeciwieństwie do omdlenia odruchowego jest zazwyczaj powtarzającym się zdarzeniem, podczas którego ciśnienie krwi spada w pozycji stojącej. Według wytycznych przyczyną jest zaburzenie krążenia, którego omdlenie jest jednym z wielu symptomów obok zawrotów głowy, zmęczenia, kołatania serca, zaburzenia widzenia, a nawet bólu pleców.
Przyczyny omdleń mogą być różne:
- strach, silne przeżycia emocjonalne
- niskie ciśnienie krwi,
- silny ból,
- odwodnienie organizmu,
- niskie stężenie cukru we krwi (hipoglikemia),
- długotrwałe przebywania w pozycji stojącej,
- zbyt szybkie wstanie z miejsca (pionizacja ciała),
- uprawianie aktywności fizycznej w wysokiej temperaturze,
- nadmierne spożywanie alkoholu,
- zażywanie narkotyków,
- nadmierny wysiłek,
- silny kaszel,
- drgawki,
- szybki i płytki oddech,
- wysoka gorączka powyżej 39°C
Pierwsza pomoc w przypadku omdlenia:
1. Wezwij pomoc medyczną (999/112)
2. Ułóż poszkodowanego w pozycji bocznej bezpiecznej z głową odgiętą do tyłu, (udrożnienie dróg oddechowych),
3. Oceń oddech (przez 10 sekund),
3. Bacznie kontroluj oddech osoby omdlałej (regularnie sprawdzaj oddech – co 1 minutę),
4. Zapewnij dostęp świeżego powietrza, rozpinając uciskające części odzieży, takie jak: kołnierzyk, krawat, pasek,
5. Można skropić twarz poszkodowanego chłodną wodą,
6. Napływ krwi do mózgu ułatwia uniesienie nóg w górę,
7. Do czasu przyjazdu służb medycznych bacznie obserwuj poszkodowaną osobę – nie oddalaj się,
8. Nie należy mdlejącemu lub omdlałemu podawać niczego do picia, ponieważ może to doprowadzić do zadławienia,
9. Po odzyskaniu przytomności poszkodowany powinien jeszcze jakiś czas pozostawać w pozycji leżącej, czekając na przyjazd Zespołu Ratownictwa Medycznego.
