Oparzenie – pierwsza pomoc

Oparzenie to uszkodzenie skóry spowodowane przez nadmierne ciepło. Małe, powierzchowne oparzenia zwykle goją się same, bez żadnych problemów. Z kolei rozległe lub bardzo głębokie oparzenia są niebezpieczne, ponieważ dotyczą nie tylko skóry, ale całego ciała. Ważna jest szybka pierwsza pomoc.

Jak rozpoznać oparzenie?

Objawy oparzenia zależą od czasu trwania i intensywności ekspozycji na ciepło. Oznaki oparzenia to:

• zaczerwieniona, łuszcząca się skóra,
• pęcherzyk,
• obrzęk,
• skóra biała lub czarna, zwęglona.

Nawet łagodne oparzenia mogą być bardzo bolesne. W ciężkich oparzeniach odczuwanie bólu jest zaburzone z powodu zniszczonych zakończeń nerwowych, a pacjent w wyniku szoku zazwyczaj odczuwa niewielki ból. Oparzenia ocenia się w zależności od ich rozległości i głębokości i dzieli się je na cztery stopnie.

Wyróżniamy 3 stopnie oparzeń:

• Stopień I – cechuje się zaczerwienieniem skóry (rumień), połączonym z niewielkim obrzękiem i bolesnym pieczeniem. Rumień tworzy się pod wpływem krótkotrwałego działania pary wodnej, niezbyt gorącej wody, lub też po zbyt silnym opalaniu się.
• Stopień II – oprócz zaczerwienienia i obrzęku tworzą się pęcherze, które wewnątrz wypełnione są żółtawym płynem surowiczym. Pęcherze te to martwy naskórek uniesiony gromadzącym się pod nim płynem tkankowym. Do oparzenia II stopnia dochodzi zwykle po oblaniu się wrzątkiem, gorącym olejem lub pod wpływem pary wodnej itp.
• Stopień III – dochodzi do uszkodzenia pełnej grubości skóry, często również tkanek głębokich, niekiedy aż do kości. W wyniku uszkodzenia zakończeń nerwowych chory z oprzeniem III stopnia nie odczuwa bólu, zachowane jest jedynie czucie głębokie. Tego rodzaju oparzenia powstają przez działanie: otwartego ognia, przez dłuższy czas wrzątku, gorącego oleju itp.

Jak mogę udzielić pierwszej pomocy?

W przypadku oparzeń pierwsza pomoc ratuje życie. Wczesne działania zapobiegają dalszym uszkodzeniom skóry i mogą znacznie zwiększyć szanse na przeżycie. We wszystkich działaniach należy przestrzegać zasad samobezpieczeństwa. O sposobie postępowania decyduje ciężkość oparzenia.

Drobne oparzenia

W przypadku mniejszego oparzenia należy natychmiast zdjąć odzież i inne ewentualnie gorące przedmioty (np. biżuterię) z zagrożonego obszaru skóry. Zawsze należy pamiętać o zachowaniu środków ochrony własnej. Nie poparzyć się! W przypadku większych obrażeń zdejmij ubranie z rany tylko wtedy, gdy nie przylega ono do skóry. Należy chłodzić dotkniętą część ciała pod letnią wodą, ale tylko przez maksymalnie dziesięć minut bezpośrednio po oparzeniu. Zaprzestań chłodzenia przedwcześnie, gdy poszkodowany zacznie odczuwać zimno.

Drobne oparzenia lub oparzenia bez pęcherzy nie wymagają specjalnej dalszej opieki. W przypadku niepewności lub pogorszenia się stanu zdrowia należy skonsultować się z lekarzem. Ważne jest, aby utrzymać uraz w czystości. Nie należy stosować maści na otwarte i cieknące rany.

Rozległe oparzenia

Jeśli oparzenie jest wynikiem pożaru. Natychmiast ugasić pożar odzieży wodą lub zdusić płomienie grubym kocem i natychmiast wybrać numer alarmowy. W przypadku dużych oparzeń odzież musi zostać na ciele. Prawdopodobnie będzie przylegać do skóry, usunięcie jej spowoduje dalsze uszkodzenia.

Jeśli to możliwe, przykryj rany sterylnym opatrunkiem i zabezpiecz luźnym bandażem. Pod żadnym pozorem nie używaj „domowych sposobów”, stosowanie na rany mąki, tłuszczu, soli itp. Owiń poszkodowanego kocem termicznym i poczekaj na służby ratownicze.

W sytuacji utraty przytomności poszkodowanego, należy głośno wezwać pomoc i powiadomić osoby postronne o sytuacji zagrożenia. Należy czym prędzej zbadać świadomość i funkcje życiowe poszkodowanego.

W przypadku, gdy:

• oddech jest prawidłowy: Ułóż poszkodowanego w stabilnej pozycji bocznej. Sprawdzaj wielokrotnie oddech aż do przyjazdu służb ratowniczych! 
• nie występuje normalne oddychanie: Należy natychmiast rozpocząć działania resuscytacyjne: 30 uciśnięć klatki piersiowej i 2 wdechy ratownicze. Powtarzaj tę czynność do momentu przybycia służb ratowniczych lub do momentu, gdy osoba zacznie dawać oznaki oddechu. Pamiętaj o możliwości skorzystania z pomocy innych osób oraz sprzętu jeśli to możliwe.

Rzeczy, które warto wiedzieć o oparzeniach

Oparzenia mają różne przyczyny. Najczęstszą przyczyną są oparzenia spowodowane przez płomienie. Często dochodzi do oparzeń spowodowanych gorącą parą wodną, substancjami chemicznymi, kontaktem z gorącymi obiektami lub prądem elektrycznym.

Ciężko poparzeni pacjenci wymagają wiele środków ochronnych, ponieważ ich pielęgnacja wymaga dużego wysiłku. Na przykład, z powodu rozległych zniszczeń skóry, normalna regulacja temperatury nie jest możliwa. Z tego powodu na oddziałach oparzeniowych utrzymywana jest wyższa temperatura. Ponadto istnieje bardzo wysokie ryzyko infekcji, dlatego konieczna jest wentylacja podobnie jak na bloku operacyjnym

Jakie komplikacje mogą wystąpić?

W przypadku oparzenia spowodowanego przez otwarty ogień, ofiara mogła wdychać dym, który spowodował obrzęk dróg oddechowych. W takiej sytuacji należy zwrócić szczególną uwagę na charakterystykę oddechu – czy jest on świszczący?

W zależności od głębokości i rozległości, oparzenie może wywołać nie tylko reakcje miejscowe, ale także reakcje dotyczące całego organizmu. Na przykład, oparzenie może prowadzić do wstrząsu hipowolemicznego i ogólnej reakcji zapalnej organizmu (choroba oparzeniowa). W najgorszym przypadku towarzyszy temu utrata funkcji nawet zupełnie niezagrożonych narządów (np. ostra niewydolność nerek). W przypadku cięższych oparzeń, z rozległymi obrażeniami i ewentualnie zwęgloną skórą, istnieje poważne ryzyko wystąpienia hipotermii, ponieważ termoregulacja organizmu nie funkcjonuje prawidłowo. Hipotermia sprawia, że krążenie staje się niestabilne, co może prowadzić do zaburzeń krzepnięcia krwi.

Ryzyko wystąpienia takiej reakcji wstrząsowej istnieje już od oparzenia 10% powierzchni ciała, a u dzieci 5%. Ponadto ciężkie oparzenia powodują osłabienie układu odpornościowego. W związku z tym zwiększa się ryzyko zakażenia rany.